Betoniek13|18 Betoniek september 2005 1Hoest?Hoest?′,datisdecompactevraagwaarmeedejeugdbelangstel≤ndvraa>hoehetmetiemandgaat.Mieters!' luidt het antwoord. Of is dat een antwoordvan al weer drie generaties terug?Vaak kun je van een persoon aan de buitenkant al zien hoe het met hem ofhaar gaat: zij gaat breed glimlachend door het leven of hij sjokt met afhan-gende schouders voort. Met betonconstructies is dat net zo. Sommige con-structies laten aan de buitenkant al zien hoe het er voor staat. Maar omdat deschijn soms bedriegt, zijn er de afgelopen jaren technieken ontwikkeld om eengoed beeld van de conditie van een constructie te vormen. CUR commissie B82heeft een uitgebreide check-up′uit≥voerdvaneenaantalbe→nconstructies,al≤≥≤≥naanzee.Deconclusiewasdatdemeesteconstructies∈eengoedeconditieverkeren.Hetonderzoekheefter∞k→e≥≤idde≥dachtenoverd∪rzaamheiden≤vensd∪rscherpertestel≤n.BANDUITGAVEseptember2005VAKBLADVOORBOUWENMETBETON1318Watv∞rafg∈gIn1981kwamCURrapport100DuurzaamheidMaritieme Constructies' uit. Daarin wordt verslaggedaan van de visuele inspectie van zestig beton-constructies in Noordzeewatermilieu. Vijf daarvanzijn bovendien materiaalkundig onderzocht.Samengevat kwam uit dat onderzoek naar vorendat de constructies gemiddeld in een goede conditiewaren. Het onderzoek bevestigde nog eens dat hetvoor de duurzaamheid van constructies in zeemilieuvooral van belang is dat chloriden uit het zeewaterde wapening niet kunnen bereiken. Primair zorgthier de kwaliteit en de dikte van de betondekkingvoor, en die kan worden afgestemd op de gewenstelevensduur.13|18 Betoniek september 20052Haringvliet Spuisluizen de constructieDe afsluiting van de Haringvliet is een van de vier groteafsluitingen van het Deltaplan. De voornaamste taak isdaarbij het beschermen van het achterland. De HaringvlietSpuisluizen worden ook wel de hoofdwaterkraan vanNederland genoemd omdat bij hoge waterstanden van deRijn en Maas, 65 % van het oppervlaktewater door deHaringvliet naar zee wordt afgevoerd.Visuele beoordeling Haringvliet spuisluizenDe Haringvliet Spuisluizen zijn gebouwd in de periode1958-1970. Veel aandacht is uitgegaan naar het concept vande zogenaamde Nabla-liggers. Deze zijn opgebouwd uitgeprefabriceerde elementen, waarin grote hoeveelhedenvoorspankabels zijn aangebracht. Het onderzoek is uitge-voerd aan de betonnen pijlers die ter plaatse gestort zijn.Overzicht van de onderzochte constructiesHierover bleken weinig gerapporteerde gegevens tevinden. Bekend is dat gebruik is gemaakt van speciaalhoogovencement, zogenaamd Deltacement. Dit cementis grover gemalen dan destijds gebruikelijk was om dewarmteontwikkeling te beperken. Verder is bekend datde grondstoffen voor het beton voor de verwerkingonder andere op open locaties nabij het (zoute) wateropgeslagen zijn geweest.De betonnen pijlers zijn gebouwd in de periode van1961-1963. Het beton is ter plaatse gestort, waarbij destortcyclus een week duurde. Dit betekent dat aangeno-men mag worden dat het beton gemiddeld ongeveerdrie dagen in de kist heeft gezeten. Om het lossen vande kist te vergemakkelijken, werd (zoet)water tussen dewand van de kist en het beton gespoten.Het onderzoek heeft bevestigd dat het beton een ergdichte structuur heeft, als gevolg van een goede samen-stelling, verdichting en verharding. Behoudens in despatzone is het gemeten chloridegehalte laag te noe-men. Ook de chloridediffusiecoëfficiënt is laag alsgevolg van de goede betonkwaliteit. Samen met degrote betondekking leidt dit tot de conclusie dat dewapening goed beschermd is en dat gedurende eenlevensduur van 100 jaar nauwelijks kans is op chloridegeïnitieerde wapeningscorrosie.OosterscheldeStormvloedkeringHaringvliet SpuisluizenDrie kadermurenbij de MaasvlaktePier ScheveningenDEN HAAG13|18 Betoniek september 2005 3Aanbevolen werd een aantal betrekkelijk jongeconstructies na een aantal jaren opnieuw te in-specteren. Die aanbeveling is uitgevoerd: in de periode2001-2004 is een aantal constructies aan zee(nogmaals) onderzocht. De belangrijkste vraag voorde eigenaar was eenvoudigweg: hoestaanmijnconstructieserbij?′.Af≥≤idevra≥nbetroffendeonderbouw∈gvanded∪rzaamheidvan≥wapendbe→nconstructies∈zeemilieu,deverklar∈gva≠ventue≤schadesenzeker∞kdevalidatievand∪rzaamheidsmodel≤n.Eerstrest̲atenHetonderzoekheefteengrotehoe∨lheid∈formatieop≥≤verdoverdebovenzeeniveau≥≤≥n∂envandeonderzochteconstructies,dieν∈mid∂szo′n20→t40jaaroudzijn.Datisvanbelangv∞rdieconstructieszelf,maar∞kvanbelangv∞rver-≥lijkˉeconstructies.Endatis≺ieswatjevaakmetonderzoekbe∞>:hettrekkenvanconclusiesdieverdergaandanhetdirectonderzochte.Visue≤∈spectiessamenmetmicroscoπschonder-zoekheenlatenziendatded∪rzaamheid∈al≥me≠z∈goedis.Hetbe→n∈al≤constructiesisgoedsamen≥steldengoedverwerkt.Dedekk∈gopdewapen∈gismeestalh∞genver→ontvrijwe∈igspreid∈g.Carbonatatie,uitlog∈g,alkalisilica-reactie,vorstschade,erosieenzoutkristallisatie,dieal≤→tschadeku∩en≤iden,zijnvrijwelafwezi≥nnietbepa≤ndv∞rde≤vensd∪r.Het∈dr∈≥nvanchloride-io≠nisfeitelijkheteni≥dat∈wezen-lijkemateisop≥treden.Hierd∞risoveri≥ns,openke≤uitzonder∈≥nna,≠r≥nswapen∈gs-corrosieaan≥troffen.OnderzochteconstructiesBijdekeuzevandeteonderzoekenconstructiesisnietoveréénnachtijs≥gaan.Bijhetmakenvandekeuzeis≥≤topouderdom,cements∞rt,uitvoer∈g(≥prefabriceerdenterplaatse≥s→rt),deligg∈g,hetmilieuwaar∈deconstructiezichbev∈dtendeteverwachtenschademechanismen.Daarna∗speel-denpraktischeoverweg∈≥neenrolzoalsdebereik-baarheid,besχkˉe∈formatieoverdeconstruc-tie,de∞rspronkelijkestaat,derepresentativiteitv∞reengroteraantalconstructiesen,zeker∞knietonbelangrijk,de∫eressebijdebeheerderv∞rhetonderzoek.Devol≥ndeconstructieszijnonderzocht:·ΠerScheven∈≥n(bouwjaarca.1960portlandcementenh∞govencement)·SpuisluizenHar∈gvliet(bouwjaarbe→nca.1960h∞govencement),ziekaderopvori≥pag∈a·∃CVkadeμurCalandkanaal(bouwjaarca.1968h∞govencement)·EMOkadeμurHartelhaven(bouwjaarca.1973h∞govencement)·ECTΔ-1kadeμurEuropahaven(bouwjaarca.1982h∞govencement)·S→rmvloedker∈gOosterschelde(bouwjaarca.1980-1984h∞govencement)·LoswalN∞rdland(bouwjaarca.19831984h∞govencement).HetonderzoekVanzelfsprekendisbego∩enmetdossieronderzoeknaarhis→rie,opbouw,be→nsamenstell∈g,uitvoer∈≥neerderuit≥voerdonderzoek.Vervol≥nszijnperconstructieéén→tviermeet-plaatsen∫ensiefonderzocht.Insommi≥≥val≤nkonaanv≤̲ndonderzoekwordenuit≥voerdaa≠xtrameetplaatsenofaangrotereaantal≤nb∞r-ker≠n.Elkemeetplaatshadeengt√evanon≥∨r1x1m2.MeetplaatsAls≠lkonworden≥concludeerddatdenadrukvanhetonderzoekmoestlig≥nopchlorideend∞rchloridever∞rzaakteschade.Eenga√antalmet∈≥nenbepal∈≥nkomtdan∞khieruitv∞rt.VisueelonderzoekaandeΠervanScheven∈≥nOnderzoekterplaatseAl≤reerstzijndeconstructiesvisueelonderzocht.Datbehoeftnauwelijksbe→og.Vervol≥nsisdebe→ndekk∈g≥metenenisdecarbonatatiedieptebepaald.Tabel1≥efteenoverzichtvandeproeest̲aten.Daarna∗isdespecifiekee≤ktrischeweerstandvanhetbe→n≥metenenzijnpotentiaalmet∈≥nverricht.Alsereen∞rzaakmoetwordenaan≥wezenv∞rhetversχl∈prestatietussendeonderzochteconstructies,danisdedekk∈gzeerwaarsχjnlijkdebelangrijksteparameter.Bijeenouderdomvan40jaarlatenmetnamedep≤kkenmeteendekk∈gvanminderdan35mmeenveρogdekansopschadezien.Wathierbijdebijdra≥isvandena-behandel∈gisnietonderzocht.Ge≤topde≥voelig-heidtijdensdeuitvoer∈gv∞rdenabehandel∈glijkt,opbasisvandeverkre≥n≥≥vens∈he→nderzoek,eendekk∈gvan35mm∈zeemilieueentela≥keuze.13|18Be→niekseptember20054ConstructieOnderdeelOuderdom(jaren)Dekk∈g(mm)Carbonatatiediepte(mm)µsΠerScheven∈≥nCasseeplaatniveau041252<2Casseeplaatniveau-141269<2Kespbovenland41425<2Kespbovenzee41>40-<2Insitubovenland41362<2Insitubovenzee413723-6Har∈gvlietΠj≤r11,laag407153-4Πj≤r11,midden408041-3Πj≤r11,h∞g409051-4Πj≤r2,h∞g406153-8CalandkanaalKadeμur354242-5HartelhavenKadeμur305574-6EuropahavenKadeμur195641-3S→rmvloedker∈gΠj≤rHammen8225860-1OosterscheldeBovenbalkHammen8166921-3VerkeerskokerHammen8184114-9VerkeerskokerHammen16⋅185031-3⋅=lichtbe→nµ=≥mid∂dewaarde-=nietbepaalds=standaardafwijk∈gTabel1Rest̲atenvandemet∈≥nnaardedekk∈gendecarbonatatiediepte,dedruk-ensplijreksterkte,devollumiekemassaenvansχjnˉeoppervlaktechloride≥ha<eneneffectieved⇔usiecoëfficiëntenZoalstabel1aan≥eft≥venderest̲atenei≥nlijk≥enaan≤id∈g→thetverwachtenvancorrosied∞rcarbonatatie.De≥metencarbonatatiedieptenzijnlaag(s≤chtsenke≤millimeters)meteenenke≤uitsχeternaarwaardenvan8à9mm.Onderzoek∈hetlabora→riumInhetlabora→riumiseenga√antalb∞rker≠nonderzocht.Al≤reerstzijndeker≠nvisueelbe∞rdeeldenisdesamenstell∈genmicrostruct∪rbepaaldmetbehp̲vanmicroscoπe.Deaanwezi≥wapen∈gisvisueelbe∞rdeeldopcorrosie.Vervol≥nszijnchlorideprofie≤nbepaaldaan∈plakken≥zaagdecil∈ders.Bovendienheeftmendevolumiekemassa(dichtheid),dedruk-ensplijreksterkte,dee≤ktri-scheweerstandendeweerstandte≥nchloride-∈dr∈g∈gbepaald.Tabel2≥efteenoverzichtvande≥metendruk-ensplijreksterkteenvandevolumiekemassa.Derest̲atenwijzenal≤opgoedverdichtbe→nvangoedekwaliteit.Infig∪r1zijnderest̲atenvandedruksterktegrafischweer≥≥venalsfunctievandeouderdomvandeconstructies.Dedruksterktezoals≥metenaanhetprefab-be→nmetportlandcementvandeΠervanScheven∈≥niswatjenoemteenuitsχeter;deanderewaarden(al≤∈hetwerk≥s→rtbe→nmeth∞govencement)lig≥nal≤∈dezelfderan≥.Fig∪r1De≥metendruksterkte(ouderdomtussen16en41jaar)vanbe→nmeth∞goven-enportlandcement13|18Be→niekseptember20055020406080100120140051015202530354045Druksterkte(Nmm)PortlandcementH∞govencementOuderdom(jaar)2ConstructieOnderdeelDruksterkteSplijrek-VollumiekeCsDfit(Nmm2)sterktemassa(%cement-(10-12(Nmm2)(kgm3)≥wicht)m2s)µsµsµsµµΠerScheven∈≥nCasseeplaatniveau0--70,42455213,40,19Casseeplaatniveau-1--80,6244573,50,14Kespbovenland121960,8245002,60,28Kespbovenzee121460,9245552,70,27Insitubovenland76340,42395153,20,33Insitubovenzee63640,4240282,00,34Har∈gvlietΠj≤r11,laag60240,52374142,80,12Πj≤r11,midden52540,4234450,40,14Πj≤r11,h∞g52430,52352130,70,10Πj≤r2,h∞g60640,32383120,70,13CalandkanaalKadeμur71340,32393183,90,19HartelhavenKadeμur67840,72387252,90,12EuropahavenKadeμur67950,8239873,90,12S→rmvloedker∈gΠj≤rHammen865350,42419342,20,24OosterscheldeBovenbalkHammen861340,22390454,10,27VerkeerskokerHammen865341,12417755,30,28VerkeerskokerHammen16⋅61340,71829163,10,13⋅=lichtbe→nµ=≥mid∂dewaarde-=nietbepaalds=standaardafwijk∈gTabel2Rest̲atenvandemet∈≥nnaardedekk∈gendecarbonatatiediepte,dedruk-ensplijreksterkte,devollumiekemassaenvansχjnˉeoppervlaktechloride≥ha<eneneffectieved⇔usiecoëfficiëntenEenbelangrijkdeelvandeexperimentenwas≥rich⊤de∈dr∈g∈gvanchloriden.Hetzoutevervoerenom∈dezeBe→niekuit≥breid∈tegaanopal≤experimentenenwatmenzoalte≥nkomtbijdeuitvoer∈gervan.De≥ïnteresseerde≤zerwordthierv∞rverwezennaarCUR-rapport215datdaaruitvoerigop∈gaat.Tochslaanweditonderwerϕerniethe≤maalover:∈hetnavol≥nde≥venwebeknoptaandachtaanhetverl∞pvande∈dr∈g∈gvanchloriden.Chloridendr∈≥nlangzaamhetbe→nb∈≠n,envaakwordtditprocesbeschouwdalseend⇔usie-proces.Omνde∈dr∈g∈gvanchloridenopeenbepaaldtijdstipv∗testel≤n,kaneenzo≥naamdchlorideprofielbepaaldworden.Datgaat∈eenaantalstappen.Al≤reerstwordtvanafhetoppervlakeenkern≥b∞rd.Diekernwordtvervol≥ns∈du∩eplakken≥zaagd.Tensloewordtvanelkeplakhetchloride≥ha<ebepaald.Hiermeewordthetverl∞pvanhetchloride≥ha<e∈hetbe→nv∗≥steld.Vanbuitennaarb∈≠n≥zienzalhetchloride≥ha<eaf≠men→teenconstantewaarde.Dezehoe∨lheidchloridenoemenwehet∈itië≤chloriden≥ha<evanbe→n,hetchloride≥ha<edatafkomstigisuithetbe→nmengselzelfennietvanbuitenafisb∈≠n≥dron≥n.Hoedu∩erdeplakken,hoenauwkeuri≥r,datspreekt.V∞ranalyseenver≥lijk∈gvanchlorideprofie≤nwordendieprofie≤n≥bruikelijk≥fitaandehandvande(tweeded⇔usie)wetvanFick.Hetrest̲aatvandatfienistweeër≤i:·eend⇔usiecoëfficiëntDfit,diede∈dr∈g∈gvanchloriden∈hetbe→nkarakteriseert;en·eenoppervlaktechloride≥ha<eCs,ditishet≥ha<eaanchloridenaanhetoppervlak.Vaakwordt≥sprokenoverhetsχjnbaaropper-vlakte≥ha<eaanchloriden,omdatde≥fiewaarde∈demet∈≥nnietzichtbaaris.Infig∪r2aisv∞rdekadeμur∈deEuropahaven,éénvandeonderzochteconstructies,hetchloride-profiel(de≥metenwaarden)endefi∈gvanhetchloridenprofielwee≥≥ven.Hetsχjnˉechlori-de≥ha<eaanhetoppervlakisdirectuitdefig∪rafte≤zen:3,9(%cement≥wicht);dekrommewordtbepaaldd∞rded⇔usiecoëfficiënt.Bijdemeestechlorideprofie≤nisdebestefit≥maaktonderdeaa∩amedathet∈itië≤chloride-≥ha<e0,01%chlorideopcement≥wichtbedroeg.Al≤enbijdemeetplaatsenaandeHar∈gvlietkondui∂ijkuitdeprofie≤nwordenaf≥≤iddaterzichmeerchloride∈hetbe→nmengselbevond.Daaromisdaareen≥corri≥erd∈itieelchloride-≥ha<eaan≥houden.Detabelmet≥≥vensvandemet∈≥n≥eft∞keen→taalbeeldvanded⇔usie-coëfficiënten(Dfit)endesχjnˉeoppervlakte-≥ha<enaanchloriden(Cs)diezijnaan≥troffen.Infig∪r2bwordentwee≥fiechlorideprofie≤nmetelkaarver≥≤ken:eenπj≤rvandeHar∈gvliet-brugeneenkadeμur∈hetCalandkanaal.Deconstructiesheenmetelkaar≥meendatze∈on≥∨rdezelfdeperiode≥bouwdzijn.Dechlori-deprofie≤nku∩enmetelkaarver≥≤kenworden.Hetversχl∈chloride-∈dr∈g∈gtussenbeideconstructiesva<onmid∂lijkop.De∈dr∈g∈g∈deπj≤rvandeHar∈gvlietbrugis∨lla≥rdandie∈dekadeμur∈hetCalandkanaal.Tochze>ditlangnietal≤soverdeconditievandeconstructie.Daarv∞rishet∞kvanbelangtewetenwaardewapen∈gzichbev∈dt.Metanderew∞rden:hoegi√sdedekk∈g.13|18Be→niekseptember20056EMOkaderμuropdeMaasvlakterond1970.DeEMOkaderμuris≥lijkwaardigmetdekaderμuruitdeHartelhaven≥bouwdLatenweaa∩emendathetkritischchloride≥ha<e(datishet≥ha<eaanchloriden,waarbijcorrosiekanbeg∈≠n)0,5%bedraa>.V∞rdeπj≤rvandeHar∈gvlietbrughoudtdit∈dateenwapen∈gsstaafopon≥∨r7mmdiepte∈de≥varenzo≠li>.V∞rdekadeμur∈hetCalandkanaalli>ditpun⊤on≥∨r32mmvanafhetoppervlak.Inbeide≥val≤nisdedekk∈g∨lgroter,erisdus,onderdeaa∩ame,≥enrisicoopcorrosie≥ïni-tieerdd∞rchloriden.Welishetzo,datbijeen≥lijkelocatievandewapen∈gsstaaf,hetbeg∈vancorrosiebijdekadeμur∈hetCalandkanaa≤erderteverwachtenisdanbijdeπj≤rvandeHar∈gvliet.B∈≠n∨lmeetplaatsenwerdenforsevariaties∈∈≥dron≥nchloride≥constateerd.Omdatdemeetplaatsensteedson≥∨reenvierkantemetergk≤∈ishiermissχenbeter√waren,isdespreid∈g∈de∈dr∈g∈gd∞rspreid∈g∈debel∗∈gmetzeewaternietergwaarsχjnlijk.13|18Be→niekseptember20057S→rmvloedker∈gOosterscheldeKadeμurEuropahaven0,000,501,001,502,002,503,003,504,00051015202530354045505560chloride≥ha<e(%vancement≥wicht)≥metenwaarden≥fiechlorideprofielafstand→thetoppervlak(mm)A.0,000,501,001,502,002,503,003,504,00051015202530354045505560πj≤rHar∈gvliet(11mh∞g)kadeμurCalandkanaalafstand→thetoppervlak(mm)Har∈gvlietversusCalandkanaalchloride≥ha<e(%vancement≥wicht)B.Fig∪r2Ver≥lijk∈gvan≥metenen≥fiechlorideprofie≤nHetmicroscoπschonderzoekgafaandathetbe→nb∈≠nelkemeetplaatsre∂ijk→tzeerhomo≥enwas.Daaruitkande≥constateerdespreid∈g∈ieder≥valnietwordenverklaard.Ooklangsenoverhe≤constructies(∈hetbijzonderdeS→rmvloedker∈g∈deOosterschelde)werdenfl∈kespreid∈≥nv∗≥steld.Uiteraardku∩endaaraan∞kversχl≤n∈bel∗∈gtengrondslaglig≥n,zoalsversχl≤n∈oriëntatietenopzichtevandew∈dendena∗lig≥ndeeilandenendeh∞>evandesta≤nschuivendiehetbe→n≥dee<e-lijkafdekkenenofturbe̲ntievanstuifwaterver∞r-zaken.Versχl≤nd∞rdeh∞>eligg∈gzijnnogvrijgoedverklaarbaar∈termenvangolfh∞>eencontactmetstuifwater.Fig∪r3isdaarvaneenm∞iv∞rbeeld.Defig∪rlaatzienhoe,aandeN∞rdzeezijde,debeschu∈gd∞reensta≤nschuifdechloride-∈dr∈g∈gmedebepaa<:eenho≥schuif≤idt→tminderchloride-∈dr∈g∈g.AandezijdevandeOosterscheldeisditeffectoveri≥nsnauwelijkszichtbaar.Fig∪r3Invloedvanbeschu∈g,als≥volgvandeh∞>evandesta≤nschuifopde∈dr∈g∈gvanchloride(N∞rdzeezijde)De∈vloedvanhetverstrijkenvandetijdisgoedtezien∈fig∪r4.Delichtbe→∩enbru≥≤mentenvanondermeerHammen16zijntweemaalonder-zochtmeteentussenp∞svan13jaar.Nietal≤endedieptevande∈dr∈g∈g≠emt→e∈detijd,∞kdehoe∨lheiddiezich(relatief)dichtaanhetopper-vlakbev∈dt.Dedekk∈gisterplaatseoveri≥nszo′n50mm.Fig∪r4Invloedvandetijdopdechloride-∈dr∈g∈g(Oosterschelde,licht-be→∩enbru≥≤mentHammen16)13∣18Be→niekseptember200580,00,51,01,52,02,50102030405060Chloride≥ha<e(%cement≥wicht)Afstand→thetoppervlak(mm)20021989Ontwerpenop≤vensd∪renDuraCreteIndeperiode1995-2000is∈Europeesverband∈hetprojectDuraCrete' (volledig: Probabilistic Performancebased Durability Design of Concrete Structures) eenmethode ontwikkeld voor het ontwerpen op levens-duur van betonconstructies op basis van prestaties enbetrouwbaarheid. Deze aanpak sluit aan bij de gang-bare methode voor de constructieve veiligheid.Eerst worden prestaties, grenstoestanden en betrouw-baarheden gedefinieerd, waarna met behulp vanmodellen de respons van het materiaal op het milieu -inclusief de mogelijke spreidingen - wordt voorspeld.De verschillende faalkansen die horen bij het over-schrijden van verschillende grenstoestanden wordenberekend over de gewenste levensduur.Voor zo'n methode zijn modellen nodig om het mate-riaal- en constructiegedrag te beschrijven en voorspel-len. Bij het ontwikkelen van de DuraCrete-methode zijnde toen beschikbare modellen en gegevens gebruikt.De afgelopen periode zijn we in staat geweest, bijvoor-beeld met het hier beschreven onderzoek, de modellente verfijnen, aan te passen en nieuwe materiaal-parameters vast te stellen. Zo ontbrak het vooral nogaan materiaalparameters voor beton met hoogoven-cement.Betoniek 11/23 is geheel gewijd aan DuraCrete en hetontwerpen op levensduur en in Cement 52 (2000) nr 1wordt het ontwerpen op levensduur vergeleken methet ontwerpen van de constructieve veiligheid.0,00,51,01,52,02,53,03,50 10 20 30 40 50Chloridegehalte(%cementgewicht)Afstand tot het oppervlak (mm)hoogte van de schuifmeer beschutminder beschutVerwachten en voorspellenHoe uitgebreid ook, een onderzoek is altijd beperkt;men zal nooit alle variabelen en alle omgevings-condities in de tijd kunnen onderzoeken.Dat hoeft ook niet. Zoals gezegd probeert menmet een beperkt onderzoek conclusies te trekkendie verder gaan dan dat onderzoek. Zo ook met hetonderzoek naar de indringing van chloride. Als uit-gangspunt heeft men de DuraCrete-aanpak gekozen(zie kader) en vervolgens hebben de onderzoekersmet behulp van de meetresultaten getracht dezeaanpak verder te brengen, onder meer door hetvalideren van modellen en het introduceren vanmateriaalparameters voor beton met hoogoven-cement als bindmiddel. Vooral aan dat laatsteontbrak het nogal.Al met al is dat een nogal weerbarstige materieom zo te zeggen. Het valt niet mee om uit praktijk-metingen algemeen geldende conclusies te trekken,of, zoals men wel zegt: eriseenversχltussenrealcreteenlabcrete′.Daarkomtnogbijdatdebeg∈situatieei≥nlijkn∞itgoedbekendis,zekernietvanconstructiesdieeraleentijdzijn.Metanderew∞rden:13∣18Be→niekseptember20059Geb∞rtecertificaatWa∩eermenwatwilwetenvaneenbestaandeconstructie,beg∫menlogischerwijzemeteenbro∩enonderzoek:hoewashetontwerpenmetwelkemateria≤nisdeconstructiehoe≥maakt.Metre≥lmaatzijndie≥≥venshelaasnietmeerteachterha≤n.Meerenmeerbeg∫hetideeposttevaenombij(grote)constructieseenzo≥naamd≥b∞rtecertificaatoptestel≤n.Zo′ncertificaatbevatal≤re≤vante≥≥vens.Tedenkenisaandevol≥ndezaken.Delijstisoveri≥nsnietvol≤dig.Al≤reerstmoeta<ijdteher≤idenzijn,waarommen→tbepaaldekeuzesis≥komen.Ditbeg∫methetv∗≤g≥nvandeuitgangspunten.·Aan≥venwelkeaant∗∈gmechanismenku∩enwordenverwachtenhoehiermeeisom≥gaan.Hieruitvol≥ndev∞rnaamsteontwerpeisen.·Aa∩amesmetbetrekk∈g→tbel∗∈≥n,weer-standenspreid∈g·De≤vensd∪rwaaropdeconstructiemoetwordenontworpen.·Degrens→estandwaaropontworpenwordt.·Metwelkebetrouwbaarheiddegrens→estandnietmagwordenoverschreden.Uitdezeuitgangspuntenvol≥ndeontwerpeisen.·Eisenaandecementkeuze·Maξma≤water-cementfac→r·Chlorided⇔usie,chloride≥ha<eofCO2d⇔usie-waarde·Milieuklasse·Ontwerpdekk∈gDeontwerpeisenworden≥haaldd∞rzorgvd̲i≥uitvoer∈g·Samenstell∈gbe→nmengsel(vol≤dig,∈clusieffabrikanten≤veranciers,ei≥nschappenendocu-mentatievanmateria≤n)·Rest̲aten≥sχktheidsproeven(∈clusiefs→rt-enbeproev∈gsdata,proefdetailsetc.)·Opbouwvandewapen∈gsk∞i(typeenfabrikaatstaal,verb∈d∈gsmethodezoalslassenof≥bruikvanb∈ddraadjes,⊃porten,afstandhouders)·S→rtvolgordeen-data∈clusiefweertype·Verdicht∈gsmethode·Verhard∈gsbeheersing·Nabehandel∈gHetismo≥lijkdateraanv≤̲ndemaatre≥≤nnodigzijn≥weest.Dezewordenbijdeop≤ver∈g≥rappor-teerd.·Rest̲atenafnameproeven(bijv∞rbeelddruk-sterkte,hechtsterkte,dekk∈g,chlorided⇔usiee≠≤ktrischeweerstand)·Reparatiep≤kkenenreparatiemethoden·Gebruiktereparatiemid∂en,∈clusief≤verancierendocumentatieSommi≥deskundi≥nstel≤ndatbijdeop≤ver∈g∞kzakenzoalsdepermeabiliteiten(chloride)d⇔ussie-coëfficiëntalsnulmeting' behoren te worden vast-gelegd. Dat houdt in dat onmiddellijk na gereedkomenvan een constructie, bijvoorbeeld bij de oplevering,deze eigenschappen worden bepaald.Het is natuurlijk wel van belang er zorg voor te dragendat de geboortecertificaten terugvindbaar zijn en blijven.de nul-meting ontbreekt. Om dat te ondervangenwordt de laatste tijd nogal eens gesproken over eenzogenaamd geboortecertificaat van constructies(zie kader). Dat is een document waarin de relevantegegevens van een constructie zijn vastgelegd.Idealiter zijn daarin ook de relevante gegevensmet betrekking tot duurzaamheid en levensduuropenomen, oftewel: de nulmeting.Tot slotHet mag een open deur zijn, maar het uitgevoerdeonderzoek heeft nog eens uitgewezen dat een goedontwerp én een goede uitvoering borg staan voorduurzame constructies. In het algemeen staan demeeste onderzochte constructies dan ook fier over-eind. En daar waar risico op schade is, kan wordeningegrepen.LiteratuurCUR rapport 100, Duurzaamheid maritiemeconstructies, CUR, Gouda, 1981, 47 pp.CUR rapport 215, Duurzaamheid mariene beton-constructies, CUR, Gouda, 2005, 132 pp.Betoniek 11.23, Het eeuwige leven? maart 2000Betoniek 12.30, Gevraagd 100 jaar, november 2003Bamforth, Ph., Tolman F. Ontwerpen met tweematen. Cement 52 (2000), nr. 1, pp. 60-6513|18 Betoniek september 200510ColofonBetoniek is een praktijkgerichtvoorlichtingsblad op het gebied van debetontechnologie en verschijnt 10 keerper jaar. In de redactie zijn vertegen-woordigd: ENCI, MEBIN, CUR, HBG Civielen de Bouwdienst Rijkswaterstaat.Uitgave: ENCI MediaPostbus 3532,5203 DM s-Her→≥nboschRedactie:073-6401231E-mail:encimedia∘enci.nlWebsite:www.enci.nlAbo∩ementenadreswijzig∈≥n:Abo∩ementenenadreswijzig∈≥nv∞rbe→niekwordenverzorgdd∞r:BηpressAbo∩ementenServicesPostbus97,5126ZHGilzetel:0161-459586fax:0161-452913email:be→niek∘Bηpress.Audax.nlAbo∩ementsprijzen2005:Nederland120,00België121,00Overi≥landen128,50Aanmeld∈≥nopzegg∈≥n:Abo∩ementenku∩enopieder≥wenstmoment∈gaanenwordenau→matischv∞reenjaarver≤ngd,tenzijéénmaandv∞rvervaldatumschriftelijkwordtop≥-zegd.Overnamevanartike≤nenillustratiesis→e≥staan,onderv∞rwaardevanbronvermeld∈g.ISSN0166-137xZelfdoenDeeerstekeerdatzelfverdichtendbe→n∈Be→niekaandeordekwam,li>alweerwatjarenterug.Indelaatstejareniser∨lervar∈gop≥daanmethet∏uctenwat→ennogdromen≤ken,blijktνwerkelijkheidteworden:zelfverdichtendbe→niseen∏uctmet∨lmo≥lijkheden.Indeprefab∈dustrieishet≥bruikvanzelfverdichtendbe→n∈≥-bur≥rd≥raakt.Veelfabriekenwerkenmetzelfverdichtendbe→n,waard∞rdezwareverdicht∈gmetal≤≥luidsoverl∗endearbo-technischebezwarenver≤dentijdis.Ookopdebouwplaatsversχjntzelfverdichtendbe→nsteedsvaker.V∞rmoeilijktes→rtenconstructiesstaatzelfverdichtendbe→nzelfsre≥lmatig∈hetbestekv∞r≥-schreven.Deh∞gstetijddus,om∈devol≥ndeBe→niekdeuitvoer∈gsaspectenvanhetwerkenvanmetzelfverdichtendbe→nopeenrijtezeen.Inonzevol≥ndeuitgaveFo→pag∈a1:Harl∈gvlietSpuisluizen(fo→:min.VenW)13|18Be→niekseptember2005nieuwsHandboekuitvoer∈gbe→nwerkenE∈dred.:J.Wa≥makerenP.HoesGouda:StubecoBe→nverenig∈g,2005460pag∈a′sISBN90-75094-13-2sindsStubeco∈hetbeg∈vandejaren′90hetHandboekBekist-∈≥npubliceerde,zijnerophet≥biedvandeuitvoer∈gvanbe→nconstructiesnognauwelijksboekenversche≠n.Omdaterechter∈del∞pvandejaren∨lveranderdisheenStubecoendeBe→nverenig∈gdeambitieuzedoelstell∈gop≥pak→m≥zamenlijkeennieuwhand-boekuittebren≥n.Zijheendaarbijdemede-werk∈g≥kre≥nvanauteursdieopal≤r≤iterre∈en∈debouwwerkzaamzijnenbereidwarenomeendeelvanhu≠rvar∈≥nenke∩isoppaπertezeen.HetHandboekUitvoer∈gBe→n-werkenbe∞>dan∞k∈for-matietebiedenoveral≤fasen∈debouw,vanv∞rbereid∈g→tbeheer.H∞fdstuk∈∂∈g:Contractenenre≥l≥v∈gOrganisatie,risico-enkostenbeheersingBereken∈gs-aspectenvanhp̲constructiesBekist∈genondersteun∈gBijzondereuitvoer∈gsmethodenUitvoer∈gsaspectenbijprefae→nconstructiesWapen∈genv∞rspa∩∈gBe→ntechnologieenontwerpaspectenV∞rbereid∈geνitvoer∈gvanbe→nwerkenHethandboekkost?75,-enistebestel≤nviadewebsitevanStubeco,www.stubec⊙nl.Hand≤id∈gcementbe→nver-hard∈≥n:BasisconstructiesRed.:P.Sπts,e∈dred.:P.RusEde:CROW,200572pag∈a′sISBN90-6628-445-5Hetaantal→epassin≥nvancementbe→nverhard∈≥ngroeitdankzijhetd∪rzamekaraktervanbe→n.Dezepublicatie≥eftv∞ralpraktische∈formatieoververhard∈≥n∈cementbe→nzoalswe≥n,ro→ndes,kruis-∈≥n,busstationsenha<es,a≥nda7-9september2005Vloer→taal2005,′s-Her→≥nboschMeer∈formatie:www.vloer→taal2005.nl8september2005DeconstructeurenEuropesere≥l≥v∈g,Zwol≤Meer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl21september2005ExcursieStutechMeer∈formatie:www.stutech.nl22september2005NEN-EN206-1v∞rdebe→ntechnol∞g,UtrechtMeer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl23september20051elustrumfeestStufib,deEftel∈g∈KaatsheuvelMeer∈formatie:www.stufib.nl27september2005Be→n∈deondergrond,UtrechtMeer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl6ok→ber2005Bouwbesluitv∞rdeconstructeur,UtrechtMeer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl11ok→ber2005Gezamenlijkethema-avondStufibenStumicoMeer∈formatie:www.stufib.nl13ok→ber2005DeconstructeurenEuropesere≥l≥v∈g,E∈dhovenMeer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl25ok→ber2005200kmsp∞rlijn∈7jaar,ZeistMeer∈formatie:www.be→nverenig∈g.nl1318BANDUITGAVEseptember2005Literat∪rCursussenCursusbe→nverhard∈≥nv∞rwe≥nenterre∈enTUDelftorganiseerteennieuwetweedaagsecursusoverbe→nverhard∈≥n.Deeerstedagzal≥wijdzijnaanhetontwerpendetweededagaandemodel≤r∈gvandeverhard∈≥n.Dezecursusisbedoeldv∞rwegbouwkundi≥enconstructieveontwerpersen→ezichthoudersopHBO-enTU-niveauenv∈dtplaatsop26ok→beren2november2005∈Delft.V∞rmeer∈formatieoverhetprogrammaofeenaanmeld∈gorμlierkuntucontactop≠menmetdeTUDelft,te≤f∞n015-2785066.Ukunt∞kee≠-mailsturenaanj.ˉnh∞rn∘citg.tu∂ft.nl.Inter≠tBijzonderemateria≤nopwww.materia≤xplorer.comTijdensdelaatsteInternationa≤Bouwbeurs∈UtrechtisdeMaterialExplorer≥lanceerd.DeExploreriseenwebsitediezichrichtopver-nieuwende, innovatieve en inspirerende materialendie≥se≤cteerdwordenophununieke sensorischeen technische eigenschappen.Viadewebsiteku∩enmateria≤nworden≥zoch⊤trefw∞rden,materiaalgroepenenei≥nschap-pen.Maar∞kopprojectenarχtect.Al≤materia≤nzijnv∞rzienvanfo→′s,omschrij-v∈≥nen∏uct∈formatie.Ineenaantal≥val≤nv∈dtu∞kv∞rbeeldprojectenwaardemateria≤ndaadwerkelijkzijn→e≥p∗.Enverderwordtaan-≥≥venwiede∏ucentisenwaardie≥vondenkanworden.Dewebsiteisgratis→eganke-lijkv∞r≥-bruikersdiebereidzijnomzichteregistreren.13|18Be→niekseptember2005(vloeis→fdichte)tankstationsender≥lijke.Waarnodigwordtverwezennaarspecifiekebro∩enmetmeertechnische∈formatie.Indeuitgavekomenzowelon≥wapendealsd∞r-gaand-≥wapendebe→nverhard∈≥naandeorde.Nietal≤enontwerpendimensio≠r∈g,maar∞kdetail≤r∈genaan≤gwordenbesproken.D∞rhηanbiedenvanbasisconstructiesv∞rversχl≤ndetypenwe≥nku∩en≥makkelijkbetrouwˉeverhard∈gsoplossin≥n∈be→nwordenbepaald.Terillustratieiseentweηlv∞rbeeldennaderuit-≥werkt.Ookbeheerenondeρudvandeopzichonder-houdsarmebe→nverhard∈gkomenaandeorde.Depublicatierichtzich≥heelopdeNederlandsepraktijkmettalvanv∞rbeelden.DatmaaktdeHandleiding cementbetonverhardingen basiscon-structies' tot een herkenbare en praktische uitgavevoor iedereen die betrokken is bij het voorbereidenen aanleggen van lijninfrastructuurprojecten inbeton.Hoofdstukindeling: Wegen en verkeer Opbouw van dewegconstructie Ontwerp en dimensionering Wegconstructies in beton Plaatvormen, voegpatronen envoegen Detailleren van beëindigingen en aansluitingen Het aanleggen va betonverhardingen Beheer en onder-houd van betonwegen VoorbeeldenCROW-publicatie 220 `Handleiding cementbetonver-hardingen' kost ? 41 en is te bestellen via de website:www.crow.nl/shop, per fax (0318) 62 11 12, of perpost: postbus 37, 6710 BA, Ede.
Reacties